Dil Gelişimi (İlk Gramer Evresi)

 

Gramer kurallarına uygun konuşma dönemi, 3-6 yaş dönemini kapsar. 3-4 yaş çocuğunun kelime hazinesi gelişir. Yeni sözcükler öğrenirken, bildiği sözcükleri daha esnek kullanır. Ana dilinin temel yapılarını öğrenir. Kendini rahatça ifade eder. Dil kullanımı çok yönlü olup duygularını, düşüncelerini ilişkilerini anlatır. Fısıldamayı öğrenir. Hayali oyunda dil kullanır. Çocuk, kendine dönük açıklamalar yaparak benmerkezci konuşma sergiler. Söz diziminde özne, nesne ve yüklem arasındaki fonksiyonel ilişkileri anlar. Çekim kurallarının görülmeye başladığı dönemdir. Çocuk geçmiş, şimdiki ve geniş zaman eklerini kullanır. Çocuk önce “Kedi içer.” derken şimdi “Kedi içiyor.” şeklinde kullanır. “ Nerede, ne zaman?” 3 yaş civarında olan çocuklar ne, kim? sorularını genişletirler. Yetişkinlerin kullandığı soru formlarındaki cümleleri, 4 yaşlarında üretmeye başlarlar.

Ayşenur 3.5 yaşında, kuzenimin kızı. Ayşenur Sivas'ta yaşıyor, 1 kardeşi var. 

Ayşenur ile en son yazın Temmuz ayında görüşmüştüm daha telefonla konuşmayı çok seviyor ve genelde telefonla arayacağı kişi anneannesinden sonra ben oluyorum :) Çok vefalı, düşünceli, hassas ve gelişimi çok hızlı ilerleyen bir çocuk. Haftada en az bir kez telefonla görüşüyoruz, interneti de öğrendi sürekli msnden görüntülü konuşma yapmak istiyor ama tüm gün ya da tüm akşamı onunla geçirmenizi bekliyor :) o nedenle internetle görüşmeyi haftada 1 kez'e indirdik.

En son yaptığımız telefon görüşmesinde annem düğünümden sonra sivasa gitmişti ve Ayşenur'da kalıyordu :) Konuşmamız şöyle gelişti:

''Özge abla nasılsın?'' Cümle tam, devrik değil. Gramere uygun.

''Sen gelin mi oldun benim gelinliğimi mi giydin?''  Soru cümlesi kurabiliyor, ben merkezci herseyi sahipleniyor, (Burada Ayşenur düğünüme gelmeyi çok istiyordu ancak gelemediler ve annesi onu şöyle kandırmış: Kızım şimdi biz gidersek Özge ablan ne giyicek? En iyisi senin gelinliğini ona gönderelim o gelin olsun sonra biz onun yanına gideriz... demiş =) Ondan Ayşenur da bana bu soruyu sormuş ben bunu konuşmamız sırasnda anlayamadığım için annesi daha sonra açıkladı.

‘’Anneni özledin mi? Söyleyim senin yanina gelsin.’’ Empati kuruyor, yaptırımı var.

‘’Bizim tavuklar bıdıkladı (yumurtladı) halamlar gitti aldi getirdi ben de yedim.’’ Kompleks cümle yapısı kuruyor. Çocuksu konusma biçimi devam ediyor.

‘’Kardeşim berranur sürekli ağlıyor, ben de onu öpüp sus diyorum.’’ annesini taklit ediyor.

 

Bilişsel Gelişim Kuramları

Bu hafta Piaget, Bruner ve Vygostky'nin Bilişsel Gelişim Kuramlarını inceledik. Bu kuramlar ışığında artık çevremde sürekli konuşan ne dediği anlaşılmayan bana göre gereksiz ama kendi dünyalarında çok önemli olan eylemler yapan çocuklara olan bakış açımı değiştirdim.

Geçtiğimiz ay bulunduğum bir ortamda farklı kültürlerden, farklı ülkelerden gelen çocukların hep birlikte oynadıkları bir oyunu izlemiştim. Çocukların hepsi farklı dil konuşuyordu; türkçe, almanca, ingilizce, fransızca vs... ama o kadar uyumlu bir oyun sürüyordu ki aralarında onların farklı dili konuştuğunu ancak 10-15dk sonra farkedebildim. Hepsi aynı anda konuşmaya başladı ve birisi koşarken diğeri zıt yöne koşuyordu, öbürü oturuyordu, öbürü havaya bakıyordu ve farkettim ki aslında onlar birlikte oyun oynamıyor... Tabi o zamanlar bu ders hakkında en küçük bir bilgim olmadığı için çocukların yaptığı şeylere anlam verememiştim ama şimdi anlıyorum ki onlar aslında beraber oyun oynamıyordu Analog yapıyorlardı.

Elimizde olmayan sürekli düzeltme eğiliminde olduğumuz saplantılı yaptırımların çocuklar üzerinde neden uygulanmaması gerektiğini ve neden herkesin farklı doğruları olduğunu anladım. Bugünden sonra artık ben birisiyle özellikle de bir çocukla iletişim kurarken artık ona kesin hatları olan ve her zaman gerçekler ışığında yaşayan ve buna uygun davranan birisi olmasını bekleyemem. Piaget, Bruner ve Vygostky'nin kuramları bana ''Genetik Şifre'' kavramını hatırlattı. Hepimizin bir şemasının olması ve bunun üzerine kurduğumuz bir hayat... Herkesin şeması farklı tıpkı gen dizimiz gibi...

Zihin Haritası